Dava Şartı Arabuluculuk Sürerken İhtiyati Haciz veya İhtiyati Tedbir Alınabilir mi?

Yayın tarihi: 5 Kasım 2026

Bir şirketin başka bir şirketten 20 milyon TL alacağı bulunduğunu düşünelim.

Faturalar kesilmiş, sözleşmedeki ödeme tarihi geçmiş ve borç ödenmemiş.

Alacaklı şirket dava açmaya hazırlanıyor ancak uyuşmazlık ticari nitelikte olduğu için önce dava şartı arabuluculuğa başvurması gerekiyor.

Tam bu sırada borçlu şirketin araçlarını sattığı, taşınmazlarını başka şirketlere devretmeye başladığı veya banka hesaplarındaki varlıkları azalttığı öğreniliyor.

Bu durumda önemli bir soru ortaya çıkar:

“Arabuluculuk bitmeden dava açamıyorsam, borçlu malvarlığını elden çıkarırken beklemek zorunda mıyım?”

Hayır.

Dava şartı arabuluculuk, gerekli koşullar varsa geçici hukuki koruma talep edilmesine engel değildir.

Para alacağının güvence altına alınması için ihtiyati haciz, belirli bir mal veya hakkın korunması için ise uyuşmazlığın niteliğine göre ihtiyati tedbir gündeme gelebilir.

Üstelik 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, dava açılmadan önce alınan ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarıyla arabuluculuk sürecinin nasıl birlikte yürütüleceğini özel olarak düzenlemektedir.

Özellikle yüksek bedelli ticari alacaklarda bu ayrım son derece önemlidir.

Çünkü bazen mesele yalnız davayı kazanmak değildir.

Asıl mesele, dava kazanıldığında tahsil edilebilecek bir malvarlığının hâlâ mevcut olup olmadığıdır.

Dava Şartı Arabuluculuk Varken Doğrudan Dava Açılabilir mi?

Uyuşmazlık kanunen dava şartı arabuluculuk kapsamındaysa kural olarak hayır.

Örneğin Türk Ticaret Kanunu m.5/A uyarınca ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir.

Arabulucuya hiç başvurulmadan dava açılırsa dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilebilir.

Ancak burada önemli kelime “dava”dır.

İhtiyati haciz veya ihtiyati tedbir talebi, uyuşmazlığın esasını çözen bir dava değildir.

Bunlar, ileride verilecek hükmün etkisiz kalmasını önlemek amacıyla kullanılan geçici hukuki koruma yollarıdır.

Bu nedenle dava şartı arabuluculuk henüz sonuçlanmamış olsa bile şartları varsa mahkemeden geçici koruma istenebilir.

Arabuluculuğa Başlamadan Önce İhtiyati Haciz İstenebilir mi?

Evet.

Dava açılmadan önce ihtiyati haciz talep edilmesi için arabuluculuk sürecinin önceden tamamlanması gerekmez.

Adalet Bakanlığının ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuğa ilişkin açıklamalarında da dava öncesi ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir taleplerinin dava şartı arabuluculuğa tabi olmadığı açık biçimde belirtilmektedir.

Bu, özellikle hızlı hareket edilmesi gereken ticari uyuşmazlıklarda kritik bir imkândır.

Örneğin borçlunun o gün taşınmaz satışı yaptığı öğrenilmişse önce haftalar sürebilecek arabuluculuk sürecinin tamamlanmasını beklemek geçici korumanın amacını ortadan kaldırabilir.

Bu durumda somut olayın şartlarına göre önce ihtiyati haciz talebi hazırlanıp aynı zamanda veya hemen ardından arabuluculuk süreci başlatılabilir.

İhtiyati Haciz ile İhtiyati Tedbir Aynı Şey midir?

Hayır.

Bu iki kurum uygulamada sıklıkla birbirine karıştırılmaktadır.

İhtiyati haciz esas olarak para alacağının ileride tahsil edilebilmesini güvence altına almak için düzenlenmiştir.

İhtiyati tedbir ise belirli bir mal, hak veya hukuki durum üzerinde dava sonucuna kadar korunması gereken mevcut durumun güvence altına alınmasına yöneliktir.

Örneğin ödenmeyen 15 milyon TL'lik ticari alacakta borçlunun malvarlığının güvence altına alınması söz konusuysa ihtiyati haciz gündeme gelebilir.

Buna karşılık uyuşmazlık belirli bir taşınmazın devrinin önlenmesi, şirket payının üçüncü kişiye geçirilmemesi veya belirli bir hakkın korunmasıyla ilgiliyse ihtiyati tedbir değerlendirilmesi gerekebilir.

HMK m.389, mevcut durumda meydana gelebilecek değişiklik nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya imkânsız hâle geleceği ya da ciddi bir zararın doğacağı durumlarda ihtiyati tedbir kararı verilebileceğini düzenlemektedir.

İhtiyati Haciz İçin Borçlunun Mal Kaçırdığını İspatlamak Zorunlu mudur?

Her durumda değil.

Bu konuda önemli bir yanlış anlaşılma bulunmaktadır.

İİK m.257/1'e göre rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para alacağı bakımından ihtiyati haciz talep edilebilir.

Bu durumda kanun ayrıca:

“Borçlunun mal kaçırdığı mutlaka ispatlanmalıdır.”

şeklinde bir şart öngörmemektedir.

Bununla birlikte alacağın varlığı, vadesinin gelmiş olması ve diğer koşullar bakımından mahkemeye yaklaşık ispat düzeyinde delil sunulması gerekir.

Vadesi henüz gelmemiş bir borç bakımından ise durum farklıdır. İİK m.257/2'de borçlunun yerleşim yerinin bulunmaması veya borçtan kurtulmak amacıyla mallarını gizlemesi, kaçırması, kendisinin kaçmaya hazırlanması ya da benzeri özel koşullar aranır.

Dolayısıyla ihtiyati haciz talebi hazırlanırken ilk soru yalnız:

“Borçlu mal kaçırıyor mu?”

değil;

“Alacak muaccel mi ve hangi İİK m.257 hükmüne dayanıyoruz?”

olmalıdır.

“Alacağım Kesin Değil, Dava Açmam Gerekiyor” Denilerek İhtiyati Haciz Reddedilir mi?

İhtiyati haciz aşamasında mahkeme esas davadaki gibi tam ispat aramaz.

Geçici hukuki korumanın doğası gereği yaklaşık ispat yeterlidir.

Ancak yaklaşık ispat, hiçbir delil sunmadan ihtiyati haciz alınabileceği anlamına gelmez.

Mahkemeye;

sözleşmeler,

faturalar,

cari hesap kayıtları,

banka dekontları,

borç ikrarları,

e-postalar,

teslim belgeleri,

çek veya senetler

gibi alacağın varlığına ilişkin ciddi deliller sunulabilir.

Yargısal uygulamada da ihtiyati haciz için alacaklının alacağın varlığı ve koşulları hakkında mahkemede yeterli kanaat oluşturacak deliller göstermesi gerektiği kabul edilmektedir.

Bu nedenle yüksek bedelli bir alacakta ihtiyati haciz dilekçesi, esas dava dilekçesinin kısa bir özeti gibi hazırlanıp yalnız:

“20 milyon TL alacağımız vardır.”

denilerek bırakılmamalıdır.

Alacağın nasıl doğduğu ve neden muaccel olduğu açıkça gösterilmelidir.

Ticari Alacaklarda İhtiyati Haczin Asıl Önemi Nedir?

İhtiyati haciz alacağın tahsilini garanti etmez.

Ancak alacaklının dava sonunda elinde yalnız bir mahkeme kararı kalması riskini azaltabilir.

Örneğin davanın açıldığı tarihte borçlu şirket adına kayıtlı dört taşınmaz, on araç ve banka varlıkları bulunabilir.

Dava iki yıl sürdüğünde şirketin bütün önemli aktifleri başka kişilere devredilmişse, alacaklı davayı kazanmasına rağmen tahsilat aşamasında ciddi sorun yaşayabilir.

Bu nedenle yüksek meblağlı ticari uyuşmazlıklarda dava stratejisi yalnız:

“Davayı kazanabilir miyiz?”

sorusuna göre kurulmaz.

Aynı zamanda:

“Davayı kazandığımızda bu alacağı hangi malvarlığından tahsil edeceğiz?”

sorusu da değerlendirilmelidir.

İhtiyati Haciz Kararı Arabuluculuk Bitene Kadar Bekletilebilir mi?

İhtiyati haciz kararını almakla iş bitmez.

Kararın süresinde icra edilmesi gerekir.

İİK m.261 uyarınca alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren on gün içinde kararın icrasını istemek zorundadır. Aksi hâlde ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar.

Bu nokta son derece önemlidir.

Arabuluculuk sürecinin başlamış olması, ihtiyati haciz kararının icrası için öngörülen bu on günlük süreyi kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Yani:

“Arabuluculuk devam ediyor, haciz kararını sonra uygulatırım.”

yaklaşımı ciddi hak kaybına yol açabilir.

Arabuluculuk İhtiyati Hacizden Sonraki Yedi Günlük Dava Süresini Nasıl Etkiler?

İhtiyati haciz dava veya takipten önce uygulanmışsa İİK m.264 uyarınca alacaklının kısa süre içerisinde takip veya dava yoluna başvurması gerekir.

Normalde ihtiyati haczin uygulanmasından, haciz yoklukta yapılmışsa tutanağın tebliğinden itibaren yedi günlük süre söz konusudur.

Fakat dava şartı arabuluculuk gereken bir uyuşmazlıkta önemli bir sorun ortaya çıkar:

Alacaklı yedi günlük süre içinde dava açmak zorunda ama kanun aynı zamanda önce arabuluculuk sürecini tamamlamasını istiyor.

HUAK m.18/A/16 bu çelişkiyi çözüyor.

Maddeye göre, dava açılmadan önce ihtiyati haciz verilmişse İİK m.264/1'deki dava açma süresi, arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar işlemez.

Dolayısıyla geçici koruma ile zorunlu arabuluculuk birlikte yürütülebilir.

Ancak süre hesabının dosyanın somut tarihlerine göre ayrıca yapılması gerekir.

İhtiyati Tedbirde de Benzer Bir Koruma Var mı?

Evet.

HMK m.397 uyarınca dava açılmadan önce ihtiyati tedbir kararı alınmışsa, tedbir isteyen taraf kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas davasını açmak zorundadır.

Aksi hâlde tedbir kural olarak kendiliğinden kalkar.

Ancak dava şartı arabuluculuk söz konusuysa HUAK m.18/A/16 bu iki haftalık dava açma süresinin de arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar işlemeyeceğini düzenlemektedir.

Böylece taraf:

önce geçici koruma alıp,

arabuluculuğu tamamlayıp,

sonrasında esas davayı açabilir.

Bu sistem, dava şartı arabuluculuğun geçici hukuki korumayı etkisizleştirmesini önlemektedir.

İhtiyati Tedbir Kararını Uygulatmak İçin de Süre Var mı?

Evet ve bu süre özellikle önemlidir.

HMK m.393'e göre ihtiyati tedbir kararının uygulanması, kararın tedbir isteyen tarafa tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmelidir.

Aksi hâlde esas dava süresinde açılmış olsa bile tedbir kendiliğinden kalkar.

Dolayısıyla iki ayrı süre birbirine karıştırılmamalıdır:

Tedbir kararının uygulanmasını isteme süresi ile esas davayı açma süresi aynı şey değildir.

Arabuluculuk nedeniyle dava açma süresinin işlememesi, tedbirin uygulanması için gerekli işlemlerin yapılmayabileceği anlamına gelmez.

Bu ayrım yüksek değerli dosyalarda kritik önemdedir.

Para Alacağı İçin Taşınmaza “Satılamaz” Şerhi Konulması İstenebilir mi?

Salt para alacağının güvence altına alınması amaçlanıyorsa kural olarak başvurulacak geçici hukuki koruma ihtiyati hacizdir.

İhtiyati tedbir ile ihtiyati haciz aynı amaç için birbirinin yerine kullanılabilecek kurumlar değildir.

Örneğin bir ticari alacak davasında:

“Borçlunun bütün taşınmazlarının üçüncü kişilere devrinin yasaklanmasına karar verilsin.”

şeklinde ihtiyati tedbir talebinde bulunmak yerine, para alacağına özgü ihtiyati haciz şartlarının değerlendirilmesi gerekebilir.

Buna karşılık uyuşmazlığın konusu doğrudan belirli bir taşınmaz üzerindeki hak ise, örneğin taşınmaz devri veya mülkiyet iddiası söz konusuysa ihtiyati tedbir gündeme gelebilir.

Dolayısıyla doğru geçici hukuki koruma türünün seçilmesi talebin kabul edilebilirliği bakımından önemlidir.

Şirketin Taşınmazlarını Hızla Devrettiği Öğrenilirse Ne Yapılmalıdır?

Öncelikle olayın ekonomik ve hukuki yapısı çıkarılmalıdır.

Alacak muaccel mi?

Rehinle teminat altına alınmış mı?

Hangi sözleşmeden kaynaklanıyor?

Borçlunun hangi malvarlığı değerleri bulunuyor?

Şirket aktifleri gerçekten elden çıkarılıyor mu?

Uyuşmazlık zorunlu arabuluculuğa tabi mi?

Bu incelemeden sonra ihtiyaç varsa geçici koruma ile arabuluculuğun birlikte planlanması gerekir.

Burada önemli olan, birbirinden bağımsız işlemleri rastgele yürütmek yerine doğru sırayı kurmaktır.

Özellikle milyonlarca liralık ticari alacaklarda birkaç günlük gecikme dahi sonradan telafisi güç sonuçlar yaratabilir.

Arabuluculuk Sürecinin Başlaması Zamanaşımını Durdurur mu?

Evet.

HUAK m.18/A/15 uyarınca arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.

Bu düzenleme dava hakkının arabuluculuk nedeniyle kaybedilmesini önlemeyi amaçlar.

Ancak her sürenin aynı hükme tabi olduğu düşünülmemelidir.

Örneğin ihtiyati haciz kararının icrası veya ihtiyati tedbir kararının uygulanması için öngörülen özel süreler ayrıca takip edilmelidir.

Bu nedenle yüksek bedelli uyuşmazlıklarda tek bir “takvim” oluşturulması gerekir.

Arabuluculuk başvuru tarihi, geçici hukuki koruma kararının tarihi, kararın uygulanma tarihi, son tutanak tarihi ve dava açma tarihi ayrı ayrı kaydedilmelidir.

Arabuluculuk Devam Ederken Karşı Taraf İcra Takibi Başlatırsa Ne Olur?

2023 yılında yapılan değişiklik bu konuda özel bir koruma getirdi.

HUAK m.18/A/16'ya göre arabuluculuk bürosuna başvurulduktan sonra, başvuran taraf aleyhine aynı uyuşmazlıkla ilgili icra takibi başlatılırsa; başvuran taraf, arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde İİK m.72 kapsamında menfi tespit davası açıp talepte bulunursa, kanunda belirtilen özel tedbir hükmünden yararlanabilir.

Bu düzenlemenin amacı oldukça pratiktir.

Bir taraf:

“Ben dava açamıyorum çünkü zorunlu arabuluculuk devam ediyor.”

derken diğer tarafın aynı süreç içerisinde icra takibi başlatarak onu korumasız bırakmasının önüne geçilmektedir.

2026 Tarihli Kararda Bu Konu Nasıl Uygulandı?

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin 9 Eylül 2026 tarihli E.2026/765, K.2026/1371 sayılı kararında tam da bu sorun tartışıldı.

Uyuşmazlıkta taraf ticari nitelikteki menfi tespit davasını açabilmek için zorunlu arabuluculuğa başvurmuşken hakkında icra takibi başlatılmıştı.

Bölge Adliye Mahkemesi, HUAK m.18/A/16'daki özel düzenleme nedeniyle menfi tespit davası henüz açılmadan da İİK m.72/2 kapsamında tedbir talebinin hukuken değerlendirilebileceğini kabul etti.

Bununla birlikte tedbir talebi sonuçta yaklaşık ispat şartının gerçekleşmemesi nedeniyle reddedildi.

Karar önemli bir ayrımı gösteriyor:

Kanunun geçici koruma istemeye izin vermesi, tedbirin otomatik olarak verileceği anlamına gelmez.

Talep eden tarafın ayrıca dayandığı hakkı ve koruma ihtiyacını yeterli delille ortaya koyması gerekir.

İhtiyati Haciz Otomatik Olarak Verilir mi?

Hayır.

Alacağın yüksek olması tek başına ihtiyati haciz sebebi değildir.

Mahkeme, İİK m.257 ve devamındaki şartları inceler.

Alacaklının alacağını yaklaşık olarak ortaya koyması gerekir.

Ayrıca alacağın rehinle güvence altında olup olmadığı ve muacceliyet durumu değerlendirilir.

Mahkeme ihtiyati haciz talebini reddedebilir veya şartları oluşmuşsa kabul edebilir.

Bu nedenle ihtiyati haciz:

“Dava açmadan önce herkese uygulanan standart haciz”

değil, belirli koşullara bağlı istisnai bir geçici hukuki korumadır.

İhtiyati Hacizde Teminat Gerekir mi?

İhtiyati haciz talep eden alacaklı bakımından kanundaki koşullara göre teminat gündeme gelebilir.

Bunun nedeni, henüz uyuşmazlığın esası hakkında kesin karar verilmeden borçlunun malvarlığı üzerinde önemli bir sınırlama yaratılmasıdır.

Benzer şekilde ihtiyati tedbir bakımından da HMK'daki teminat hükümleri uygulanabilir.

Bu nedenle yüksek tutarlı bir geçici koruma talebinde yalnız:

“Kaç milyon TL'lik haciz isteriz?”

değil;

“Mahkemenin isteyebileceği teminatı nasıl karşılarız?”

sorusu da stratejik olarak değerlendirilmelidir.

Haksız İhtiyati Tedbir veya Haciz Talep Etmenin Riski Var mı?

Evet.

Geçici hukuki korumaların karşı taraf üzerinde ciddi ekonomik etkileri bulunabilir.

Örneğin şirket hesaplarının veya önemli taşınmazlarının haksız biçimde bloke edilmesi ticari faaliyetleri etkileyebilir.

HMK m.399, haksız ihtiyati tedbir nedeniyle meydana gelen zararın tazminine ilişkin özel düzenleme içermektedir.

İhtiyati hacizde de haksız haciz nedeniyle tazminat sorumluluğu gündeme gelebilir.

Bu nedenle geçici hukuki koruma, karşı tarafa baskı kurmak amacıyla değil, gerçekten mevcut bir hakkın korunması amacıyla kullanılmalıdır.

Şirketler Arasındaki Büyük Alacaklarda Neden Dava Öncesi Malvarlığı Analizi Yapılmalıdır?

Özellikle yüksek değerli ticari uyuşmazlıklarda borçlunun malvarlığı yapısı dava stratejisinin bir parçasıdır.

Örneğin borçlu şirketin aktiflerinin büyük bölümü;

taşınmazlardan,

araçlardan,

başka şirketlerdeki paylardan,

üçüncü kişilerden olan alacaklardan

oluşabilir.

Şirket zaten ciddi finansal sıkıntı içerisindeyse birkaç yıllık dava sonunda alınan ilam ekonomik olarak anlamını kaybedebilir.

Bu nedenle dava hazırlığı yapılırken uyuşmazlığın hukuki gücü kadar tahsil kabiliyeti de değerlendirilmelidir.

Özellikle alacağın milyonlarla ifade edildiği sözleşme, cari hesap, proje, inşaat, mal tedariki veya şirketler arası finansman uyuşmazlıklarında geçici hukuki koruma stratejisi davanın en önemli parçalarından biri olabilir.

İhtiyati Haciz Kararı Alınırsa Dava Kazanılmış Sayılır mı?

Hayır.

İhtiyati haciz geçici bir korumadır.

Mahkeme bu aşamada uyuşmazlığın esasını kesin olarak çözmez.

Yaklaşık ispat üzerinden karar verir.

Esas dava sonunda alacaklının haklı olmadığı ortaya çıkabilir.

Bu nedenle ihtiyati haciz kararı:

“Mahkeme alacağın kesin olarak var olduğuna karar verdi.”

anlamına gelmez.

Bunun tersi de geçerlidir.

İhtiyati haciz talebinin reddedilmesi de esas davanın mutlaka kaybedileceği anlamına gelmez.

Geçici hukuki koruma ile esas uyuşmazlığın ispat standartları ve amaçları farklıdır.

Arabuluculukta Anlaşma Sağlanırsa İhtiyati Haciz Ne Olur?

Tarafların arabuluculukta anlaşması durumunda anlaşmanın içeriğine göre ihtiyati haciz veya tedbirin durumu ayrıca düzenlenmelidir.

Örneğin taraflar borcun altı taksitte ödenmesi konusunda anlaşabilir.

Bu durumda alacaklı:

“İhtiyati haciz hemen kaldırılacak mı?”

“İlk taksitten sonra mı kaldırılacak?”

“Belirli bir taşınmaz üzerindeki haciz teminat olarak devam mı edecek?”

sorularını anlaşma aşamasında değerlendirmelidir.

Yüksek bedelli bir uyuşmazlıkta yalnız ödeme planının yazılması, mevcut teminat ve geçici korumaların akıbetinin belirtilmemesi yeni uyuşmazlıklara yol açabilir.

Arabuluculukta “Ödeyeceğim” Denmesi İhtiyati Haciz İçin Delil Olur mu?

Arabuluculuk sürecinin gizliliği ve beyanların sonraki yargılamada kullanılması bakımından 6325 sayılı Kanun özel hükümler içermektedir.

Arabuluculuk sırasında yapılan tekliflerin, kabullerin veya yalnız süreç amacıyla üretilen belgelerin sonraki yargılamada delil olarak kullanılmasına ilişkin sınırlamalar vardır.

Bu nedenle:

“Arabuluculukta borcu kabul etti, bunu mahkemeye sunup haciz alırım.”

yaklaşımı her durumda hukuken doğru değildir.

Geçici hukuki koruma talebi mümkün olduğunca uyuşmazlığın arabuluculuk dışında mevcut olan bağımsız delillerine dayanmalıdır.

İhtiyati Haciz Kararı İçin Duruşma Yapılması Zorunlu mudur?

Hayır.

İİK m.258 uyarınca mahkeme karşı tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir.

Geçici hukuki korumanın niteliği gereği bazı durumlarda borçlu önceden haberdar edilmeden karar verilmesi gerekebilir.

Çünkü borçlunun haciz talebini önceden öğrenmesi hâlinde koruma tedbirinin amacı ortadan kalkabilir.

Ancak karar verildikten ve haciz uygulandıktan sonra borçlunun kanunda öngörülen itiraz imkânları bulunmaktadır.

Hangi Dosyalarda Bu Konu Özellikle Önemlidir?

Dava şartı arabuluculuk ile geçici hukuki korumanın birlikte planlanması özellikle yüksek tutarlı ticari alacaklarda önem kazanır.

Örneğin milyonluk mal veya hizmet tedarik sözleşmeleri, inşaat ve proje alacakları, şirketler arası cari hesap ilişkileri, distribütörlük ve bayilik uyuşmazlıkları, yüksek tutarlı sözleşme feshi tazminatları ve büyük miktarlı çek veya senet ilişkilerinde alacağın tahsil kabiliyeti dava stratejisinin merkezinde olabilir.

Burada belirleyici olan uyuşmazlığın adı değil, alacağın büyüklüğü ile karşı tarafın malvarlığı hareketleri arasındaki risk ilişkisidir.

Sık Sorulan Sorular

Arabuluculuğa gitmeden ihtiyati haciz alınabilir mi?

Evet. İhtiyati haciz talebi bir esas davası olmadığından, dava şartı arabuluculuğun tamamlanması kural olarak ihtiyati haciz istemenin ön koşulu değildir.

Arabuluculuk devam ederken ihtiyati haciz istenebilir mi?

Evet. İİK m.257'deki şartlar gerçekleşiyorsa arabuluculuk sürerken de ihtiyati haciz talep edilebilir.

İhtiyati haciz için borçlunun mal kaçırması şart mı?

Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış para alacaklarında İİK m.257/1 ayrıca mal kaçırma koşulu aramaz. Vadesi gelmemiş alacaklarda ise m.257/2'deki özel koşullar gündeme gelir.

İhtiyati haciz kararı kaç gün içinde uygulanmalıdır?

Kararın verildiği tarihten itibaren on gün içinde icra dairesinden uygulanmasının istenmesi gerekir. Aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar.

Arabuluculuk bu on günlük süreyi durdurur mu?

HUAK m.18/A/16, ihtiyati hacizden sonra esas dava açılmasına ilişkin süreyi arabuluculuk süresince korumaktadır. İhtiyati haciz kararının icrası için İİK m.261'deki süre ayrıca gözetilmelidir.

İhtiyati tedbir kararı kaç gün içinde uygulanmalıdır?

HMK m.393 uyarınca kararın tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde uygulanmasının talep edilmesi gerekir.

İhtiyati tedbir aldıktan sonra dava açmak için ne kadar süre vardır?

Normalde tedbirin uygulanmasının talep edilmesinden itibaren iki haftalık süre bulunmaktadır. Dava şartı arabuluculuk söz konusuysa HUAK m.18/A/16 uyarınca bu dava açma süresi arabuluculuk başvurusu ile son tutanak arasındaki dönemde işlemez.

Arabuluculuk devam ederken hakkımda icra takibi başlatılırsa ne yapabilirim?

HUAK m.18/A/16 bu durum için özel düzenleme getirmektedir. Şartları varsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde menfi tespit davası açılarak İİK m.72/2 kapsamındaki koruma talep edilebilir.

İhtiyati haciz alınması borcun kesin olduğu anlamına gelir mi?

Hayır. İhtiyati haciz yaklaşık ispata dayalı geçici bir korumadır; uyuşmazlığın esasına ilişkin kesin hüküm değildir.

Sonuç

Dava şartı arabuluculuk, alacaklının geçici hukuki koruma istemesini engelleyen bir bekleme dönemi değildir.

Özellikle yüksek bedelli ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk süreci devam ederken borçlunun malvarlığını azaltması veya devretmesi, dava sonunda alınacak kararın ekonomik değerini ortadan kaldırabilir.

Bu nedenle hukuki stratejinin yalnız:

“Önce arabuluculuğu bitirelim, sonra davaya bakarız.”

şeklinde kurulması her dosyada doğru değildir.

Şartları varsa ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir arabuluculukla eş zamanlı biçimde yürütülebilir.

Kanun da bunu açıkça öngörmüş; dava öncesi alınan ihtiyati haciz ve tedbir kararlarından sonra esas davanın açılması için öngörülen süreleri arabuluculuk süreciyle uyumlu hâle getirmiştir.

Ancak burada üç farklı aşamanın birbirinden ayrılması gerekir:

kararın alınması, kararın süresinde uygulanması ve esas davanın süresinde açılması.

Arabuluculuğun bazı dava açma sürelerini durdurması, ihtiyati haciz veya tedbir kararının uygulanmasına ilişkin bütün sürelerin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Özellikle milyonlarca liralık ticari alacaklarda birkaç günlük süre hatası, alınmış bir koruma kararının kendiliğinden kalkmasına yol açabilir.

Aynı şekilde yanlış koruma türünün seçilmesi, para alacağı için ihtiyati tedbir yerine ihtiyati haciz koşullarının değerlendirilmemesi veya yaklaşık ispatı sağlayacak belgelerin hazırlanmaması da önemli hak kayıpları doğurabilir.

Bu nedenle yüksek değerli alacak uyuşmazlıklarında doğru yaklaşım yalnız dava hazırlamak değildir.

Alacağın hukuki dayanağı, borçlunun malvarlığı, tahsil riski, arabuluculuk takvimi ve geçici hukuki koruma ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.

Çünkü bazı ticari dosyalarda davayı kazanmak hukuki mücadelenin yalnız ilk yarısıdır.

İkinci ve ekonomik açıdan asıl önemli yarısı, kazanılan bedelin fiilen tahsil edilebilmesidir.

Hukuki Dayanaklar

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A, özellikle m.18/A/15 ve m.18/A/16; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.72, m.257, m.258, m.261 ve m.264; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389 ve devamı, özellikle m.390, m.393 ve m.397.

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, E.2026/765, K.2026/1371, 09.09.2026.

İlgili Yazılar

Ticari Davalarda Zorunlu Arabuluculuk Hangi Uyuşmazlıklarda Uygulanır?

Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin Hukuki Etkisi ve İcra Edilebilirliği

Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Süreci Nasıl Yürütülür?

Ticari Alacak Davasında Temerrüt, Faiz ve İspat Nasıl Değerlendirilir?

İcra ve İflas Hukuku Rehberi.

Yazar: Av. Süleyman Kesici

Yayın tarihi: 5 Kasım 2026

Son hukuki kontrol: 5 Kasım 2026

Bilgilendirme Notu: Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dava şartı arabuluculuk, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir bakımından uyuşmazlığın niteliği, alacağın muacceliyeti, mevcut deliller, geçici hukuki koruma şartları ve uygulanacak özel süreler her somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.

Kesici Hukuk

BİZE ULAŞIN

Şafak Mahallesi 75. Yıl Caddesi No: 119 K:2 D:1 Kepez/ANTALYA

✉️ av.suleymankesici@gmail.com

☎ +90 546 866 01 02

© 2026 Kesici Hukuk, Avukat Süleyman Kesici Hukuk Bürosu. Tüm hakkı saklıdır.

Faaliyet Alanları

https://kesici.av.tr web sitesinde yer alan bilgiler, Türkiye Barolar Birliği’nin Meslek Kuralları ve ilgili mevzuatına bağlı kalınarak ve ilgili mevzuatla reklam yasağına ilişkin düzenlemelere uygun olarak hazırlanmıştır. Bu site, iş veya buna benzer başka bir kazanım talep etmek ve/veya reklam amaçlı olarak kullanılamaz.Yer alan bilgiler, haberler ve etkinliklerle bültenlerimiz yalnızca bilgi verme amaçlı olarak hazırlanmış olup, ticari amaç içermemektedir. Herhangi bir şekilde hukuki görüş veya dayanak olarak kullanılmamalıdır. Şöyle ki içerikler güncelliğini yitirebilir ve yürürlükte olan mevzuat veya hukuki uygulamaların son halini yansıtmayabilir. Bu nedenle AVUKAT SÜLEYMAN KESİCİ HUKUK BÜROSU ve/veya Avukat Süleyman KESİCİ bu sitede yer alan bilgilerdeki herhangi bir yanlışlık veya eksiklikten veya bu bilgilerin kullanımından doğan sonuçlardan sorumlu tutulamaz, ziyaretçiler sunulan içeriklerin doğru olmadığını veya bu içerikler nedeniyle zarar gördüklerini iddia edemezler.
Bu sitedeki tüm bilgi ve dosyaların mülkiyeti AVUKAT SÜLEYMAN KESİCİ HUKUK BÜROSU ve Avukat Süleyman KESİCİ’ye ait olup, yazılı iznimiz olmadan kopyalanamaz, çoğaltılamaz ve kullanılmaz.
AVUKAT SÜLEYMAN KESİCİ HUKUK BÜROSU ve/veya Avukat Süleyman KESİCİ tarafından açıkça yazılı şekilde izin verilmediği sürece, bu sitede yeni linkler açılması ve/veya bu siteye link yaratılması kesinlikle yasaktır. Faks ve/veya e-mail ve/veya iletişim formu ile AVUKAT SÜLEYMAN KESİCİ HUKUK BÜROSU ve/veya Avukat Süleyman KESİCİ'ye ileteceğiniz herhangi bir bilgi veya bu sitenin veya içerdiği bilgilerin herhangi başka bir şekilde kullanımı, hiçbir şekilde avukat – müvekkil ilişkisi oluşturmayacağı gibi büromuzun var olan müvekkilleri ile de kısmi avukat – müvekkil ilişkisi oluşturmaz.