İş Hukuku |
Antalya İş Hukuku Avukatı | Antalya İşçi Avukatı

Sıkça Sorulan Sorular

1) İş sözleşmesinin haksız feshedildiğini nasıl anlarım ve ilk adım ne olmalıdır?

İş sözleşmenizin haklı veya geçerli bir neden olmaksızın feshedilmesi durumunda haksız fesih söz konusu olur. İlk adım olarak, işten çıkarılma nedeninizi öğrenmeli ve fesih bildirimini dikkatlice incelemelisiniz. Ardından, yasal süreler içinde bir avukata başvurarak haklarınızı öğrenmeniz kritik öneme sahiptir.

2) İşe iade davası hangi şartlarda açılabilir?

İşe iade davası, iş sözleşmesi haksız veya geçersiz nedenle feshedilen, en az 6 aylık kıdemi olan ve işyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışan işçiler tarafından açılabilir. Feshin geçerli bir nedene dayanmadığı ispatlanmalıdır.

3) İşe iade davasında süre kaç gündür?

İşe iade davası, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde İş Mahkemesi'nde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup, kaçırılması halinde dava açma hakkı kaybedilir.

4) Kıdem tazminatı alma şartları nelerdir?

Kıdem tazminatı alabilmek için işyerinde en az 1 yıl çalışmış olmak ve iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı nedenle, işveren tarafından haksız nedenle feshedilmesi veya emeklilik, askerlik gibi belirli nedenlerle sona ermesi gerekir.

5) İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?

İhbar tazminatı, iş sözleşmesinin bildirim sürelerine uyulmadan feshedilmesi halinde ödenen bir tazminattır. İşçinin çalışma süresine göre değişen yasal bildirim süreleri (2 ila 8 hafta) üzerinden giydirilmiş brüt ücreti baz alınarak hesaplanır.

6) Fazla mesai ücreti nasıl ispat edilir?

Fazla mesai ücreti, işyeri kayıtları (puantaj, giriş-çıkış kayıtları), tanık beyanları, e-posta yazışmaları, vardiya çizelgeleri, işçinin işini yaparken kullandığı makine ve ekipmanların kayıtları gibi her türlü delille ispat edilebilir. İşçinin kendi kayıtları da destekleyici delil olabilir.

7) İşveren fazla mesaiyi kabul etmiyorsa ne yapılabilir?

İşveren fazla mesaiyi kabul etmiyorsa, işçi elindeki delillerle (yukarıdaki gibi) birlikte bir avukata başvurarak arabuluculuk veya dava yoluyla fazla mesai ücreti alacağını talep edebilir.

8) Mobbing (psikolojik taciz) nasıl ispat edilir ve hangi hakları doğurur?

Mobbing, sistematik ve kasıtlı olarak yapılan yıldırma, dışlama ve baskı eylemleriyle ispat edilir (tanık, belge, e-posta, mesaj vb.). Mobbinge uğrayan işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek tazminat talep edebilir veya manevi tazminat davası açabilir.

9) SGK primleri eksik yatırılırsa işçi ne yapabilir?

SGK primleri eksik yatırılırsa işçi, öncelikle işverene başvurarak düzeltilmesini talep eder. Sonuç alınamazsa SGK'ya şikayette bulunabilir veya hizmet tespiti davası açarak eksik primlerinin tamamlanmasını sağlayabilir.

10) Hizmet tespiti davası hangi durumlarda açılır?

Hizmet tespiti davası, işçinin sigortasız çalıştırılması veya sigorta primlerinin eksik yatırılması durumunda, SGK'ya bildirilmeyen veya eksik bildirilen çalışma sürelerinin tespiti ve primlerinin yatırılması için açılır.

11) İş kazası geçiren işçinin işverenden tazminat alma hakkı var mıdır?

Evet, iş kazası geçiren işçinin, işverenin kusuru oranında maddi ve manevi tazminat alma hakkı vardır. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almadığı takdirde sorumlu tutulur.

12) İş kazasında işverenin kusuru nasıl belirlenir?

İş kazasında işverenin kusuru, iş güvenliği uzmanı ve bilirkişi raporları, işyerindeki güvenlik önlemleri, kazanın oluş şekli ve işverenin kusurlu davranışları (talimat vermeme, ekipman sağlamama vb.) incelenerek belirlenir.

13) İş kazası bildirilmezse ne olur?

İş kazası, işveren tarafından yasal süresi içinde (3 iş günü) SGK'ya bildirilmezse, işveren idari para cezası ile karşılaşır ve işçinin SGK'dan alacağı yardımların gecikmesine veya işverenden talep edilecek tazminat miktarının artmasına neden olabilir.

14) Sendikal nedenle işten çıkarılma nasıl ispat edilir?

Sendikal nedenle işten çıkarılma, işverenin sendika karşıtı tutumu, sendika üyeliği sonrası fesih, sendikal faaliyetlere katılım gibi dolaylı veya doğrudan delillerle ispat edilebilir. Yargıtay kararları bu konuda yol göstericidir.

15) Doğum izni, süt izni ve hamile işçinin hakları nelerdir?

Hamile işçinin doğumdan önce 8, doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta ücretli doğum izni hakkı vardır. Ayrıca, doğum sonrası belirli bir süre boyunca günlük süt izni kullanma hakkı bulunur. Hamilelik nedeniyle işten çıkarılamaz.

16) Yıllık izin hakkı nasıl hesaplanır ve kullandırılmaması halinde ne yapılır?

Yıllık izin hakkı, işçinin işyerindeki hizmet süresine göre (1-5 yıl arası 14 gün, 5-15 yıl arası 20 gün vb.) hesaplanır. Yıllık izin kullandırılmazsa, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve kullanılmayan izin sürelerine ait ücretini talep edebilir.

17) 4857 sayılı İş Kanunu’na göre haklı fesih hangi durumlarda yapılabilir?

4857 sayılı İş Kanunu'na göre haklı fesih, işçi veya işveren açısından iş ilişkisini çekilmez hale getiren sağlık sorunları, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar veya zorlayıcı nedenler gibi hallerde yapılabilir.

18) İşverenin devamsızlık nedeniyle feshi hangi şartlarda geçerlidir?

İşverenin devamsızlık nedeniyle feshi, işçinin ardı ardına 2 iş günü veya bir ay içinde 2 defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ay içinde toplam 3 iş günü mazeretsiz olarak işe gelmemesi durumunda geçerli olabilir.

19) Ücretin geç ödenmesi işçiye hangi hakları kazandırır?

Ücretin yasal süresi içinde ödenmemesi halinde işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı talep edebilir. Ayrıca, ödenmeyen ücretler için faiz işlemeye başlar.

20) İşyeri devri çalışanların haklarını nasıl etkiler?

İşyeri devri durumunda, mevcut iş sözleşmeleri tüm hak ve borçlarıyla birlikte devralan işverene geçer. İşçinin devir nedeniyle işten çıkarılması mümkün değildir; devralan işveren eski işverenin borçlarından da sorumludur.

21) Performans düşüklüğü nedeniyle fesih geçerli midir?

Performans düşüklüğü nedeniyle fesih, işçinin veriminin objektif kriterlere göre sürekli ve önemli ölçüde düştüğünün ispatlanması, işçiye savunma hakkı tanınması ve performansının artırılması için eğitim gibi imkanların sunulması halinde geçerli olabilir.

22) İşveren işçiyi kamera ile izleyebilir mi?

İşveren, işçiyi kamera ile izleyebilir ancak bu izleme, işin gerekliliği ile sınırlı, ölçülü olmalı ve işçinin kişisel verilerinin korunması ilkesine uygun yapılmalıdır. İşçilerin bu durumdan haberdar edilmesi zorunludur.

23) İş sözleşmesinde rekabet yasağı geçerli midir?

İş sözleşmesindeki rekabet yasağı, işçinin işten ayrıldıktan sonra belirli bir süre, belirli bir coğrafi alanda ve belirli bir iş kolunda rakip bir işte çalışmasını yasaklar. Yasağın geçerli olması için yazılı olması, hakkaniyetli ve orantılı olması gerekir.

24) Alt işveren (taşeron) işçisi hangi durumlarda asıl işverene başvurabilir?

Alt işveren (taşeron) işçisi, muvazaalı (danışıklı) alt işverenlik ilişkisi kurulduğu veya asıl işin bir bölümünde çalıştırıldığı durumlarda, asıl işvereni de kendi işvereni gibi kabul ederek haklarını asıl işverenden de talep edebilir.

25) İşveren tarafından “kod 29” ile işten çıkarılan işçi ne yapmalıdır?

"Kod 29" ile (ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık) işten çıkarılan işçi, işsizlik maaşı, kıdem ve ihbar tazminatı gibi haklarını kaybedebilir. Bu durumdaki işçi, derhal bir avukata başvurarak feshin haksız olduğunu ispatlamalı ve işten çıkış kodunun değiştirilmesi, işe iade veya tazminat davası açmalıdır.

26) İş sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?

İş sözleşmesi genel olarak yazılı olmak zorunda değildir, sözlü olarak da yapılabilir. Ancak belirli süreli iş sözleşmeleri, çağrı üzerine çalışma sözleşmeleri ve deniz iş sözleşmeleri gibi bazı istisnalar yazılı şekil şartına tabidir. Yazılı sözleşme, ispat açısından her zaman avantajlıdır.

27) İşçinin haklı nedenle fesih yapması durumunda hangi tazminatlar doğar?

İşçi, iş sözleşmesini haklı nedenle (ücretin ödenmemesi, mobbing, iş güvenliği ihlali vb.) feshederse, kıdem tazminatı, varsa fazla mesai, yıllık izin ücreti gibi alacaklarını talep etme hakkına sahip olur.

28) Mesai saatlerinin üzerinde çalıştırılan işçi ne talep edebilir?

Mesai saatlerinin üzerinde çalıştırılan işçi, fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti gibi yasal alacaklarını talep edebilir. Bu ücretler, yasal oranlarda artırımlı olarak ödenmelidir.

29) İşyerinde sağlık ve güvenlik tedbirleri alınmazsa işçinin hakları nelerdir?

İşyerinde sağlık ve güvenlik tedbirleri alınmazsa işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı talep edebilir. Ayrıca, bu durum iş kazasına yol açarsa işveren aleyhine tazminat davası açma hakkı da doğar.

30) İş mahkemelerinde dava süreçleri ne kadar sürer?

İş mahkemelerinde dava süreçleri, davanın türüne (işe iade, alacak, tazminat), delil durumuna, tanık sayısına, bilirkişi incelemesi gerekliliğine ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Arabuluculuk süreci de dikkate alındığında, genellikle birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.