Taşeron İşçisi İş Kazası Geçirirse Kim Sorumlu? Asıl İşveren, Alt İşveren ve Tazminat

Yayın tarihi: 3 Kasım 2026

Büyük bir inşaat projesinde cephe işlerini yapan taşeron şirketin çalışanı iskeleden düşüyor.

İşçinin sigorta kaydı taşeron şirkette.

Ancak iş yapılan şantiye başka bir şirkete ait. Projenin ana yüklenicisi ayrı, cephe işlerini alan şirket ayrı, kullanılan platformu kuran şirket ise başka.

Benzer bir tablo fabrika bakım işlerinde, enerji tesislerinde, otel tadilatlarında ve büyük sanayi projelerinde de sıkça ortaya çıkıyor.

Ağır yaralanmayla sonuçlanan kazadan sonra ilk soru genellikle şu oluyor:

“İşçinin işvereni taşeron olduğuna göre tazminattan yalnız taşeron şirket mi sorumludur?”

Cevap her zaman evet değildir.

Gerçek bir asıl işveren–alt işveren ilişkisinin bulunduğu durumlarda asıl işveren de taşeron işçisinin iş kazası nedeniyle uğradığı zararlardan sorumlu tutulabilir.

Ancak her müteahhitlik, hizmet alımı veya taşeronluk sözleşmesi de otomatik olarak asıl işveren–alt işveren ilişkisi oluşturmaz.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2026 tarihli güncel bir kararında da özellikle bu ayrım üzerinde durulmuş; işin bağımsız ve anahtar teslim verilmiş olması ile asıl işveren–alt işveren ilişkisinin kurulması birbirinden ayrılmıştır. Mahkemenin yalnız sözleşmenin adına bakmaması, şirketlerin faaliyet alanlarını, işin niteliğini, çalışanların kim tarafından ve hangi iş kapsamında çalıştırıldığını araştırması gerektiği belirtilmiştir.

Bu nedenle özellikle yüksek bedelli iş kazası dosyalarında doğru davalıların belirlenmesi, tazminat hesabından önce çözülmesi gereken temel meselelerden biridir.

Taşeron İşçisi Açısından İş Kazası Nedir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi iş kazasını yalnız işçinin fabrikada veya şantiyede makine başında yaralanmasıyla sınırlamamaktadır.

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada veya işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle meydana gelen ve sigortalıyı bedensel ya da ruhsal olarak zarara uğratan olaylar, kanundaki diğer koşullar da gerçekleştiğinde iş kazası kapsamında değerlendirilebilir.

Dolayısıyla işçinin taşeron şirket bordrosunda bulunması, olayın iş kazası niteliğini değiştirmez.

Asıl tartışma çoğu zaman kazanın iş kazası olup olmadığından ziyade, kazadan hangi şirketlerin hukuken sorumlu tutulabileceği noktasında ortaya çıkar.

Asıl İşveren ve Alt İşveren Ne Demektir?

4857 sayılı İş Kanunu bakımından asıl işveren–alt işveren ilişkisinin oluşabilmesi için yalnız iki şirket arasında sözleşme bulunması yeterli değildir.

Alt işverenin, başka bir işverenden o işyerindeki mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı bir iş veya kanundaki koşullara uygun biçimde asıl işin bir bölümünü alması ve görevlendirdiği işçileri bu iş kapsamında çalıştırması gerekir.

Geçerli bir ilişki bulunduğunda asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı kanundan ve iş ilişkisinden doğan yükümlülükler bakımından alt işverenle birlikte sorumludur. Yargıtayın yerleşik içtihadında bu sorumluluk iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle doğan maddi ve manevi zararları da kapsayacak biçimde uygulanmaktadır.

Bu yapı özellikle büyük projelerde önemlidir.

Çünkü kazaya uğrayan işçi doğrudan asıl işverenin bordrosunda olmayabilir.

Ancak bu durum tek başına asıl işverenin sorumluluk dışında kaldığı anlamına gelmez.

İşçi Tazminatı Yalnızca Taşerondan mı İsteyebilir?

Geçerli bir asıl işveren–alt işveren ilişkisi varsa kural olarak hayır.

Yargıtay uygulamasında asıl işveren ile alt işveren arasındaki sorumluluk müteselsil sorumluluk olarak değerlendirilmektedir.

Bu nedenle taşeron işçisi veya ölüm hâlinde hak sahipleri, şartları oluştuğunda iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat taleplerini asıl işveren ve alt işverene birlikte yöneltebilir.

Yargıtay, işçinin asıl işveren ile doğrudan iş sözleşmesi bulunmamasının bu sorumluluğu tek başına ortadan kaldırmadığını açık biçimde kabul etmektedir.

Bu durum özellikle yüksek tazminat tutarlarının ortaya çıktığı ağır yaralanma ve ölüm dosyalarında önemlidir.

Çünkü hukuken sorumlu şirketlerin doğru belirlenmesi yalnız davanın kabul edilmesini değil, hükmedilen tazminatın fiilen tahsil edilebilirliğini de etkileyebilir.

“Bizim İşçimiz Değil” Savunması Asıl İşvereni Kurtarır mı?

Tek başına kurtarmaz.

Bir şirketin işçiyle doğrudan iş sözleşmesi bulunmaması, gerçek bir asıl işveren–alt işveren ilişkisi varsa sorumluluğu ortadan kaldırmayabilir.

Sistemin amacı da zaten işin başka şirketlere bölünmesi yoluyla çalışanların korunmasının zayıflatılmasını önlemektir.

5510 sayılı Kanun bakımından da alt işveren tanımlanmış ve asıl işverenin Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işverenle birlikte sorumlu olduğu düzenlenmiştir.

Ancak bunun tersi de önemlidir.

Bir şirketin proje sahibi veya sözleşme zincirinde üst tarafta bulunması, onu otomatik olarak asıl işveren yapmaz.

Bu ayrım 2026 tarihli Yargıtay kararında özellikle vurgulanmıştır.

Her Ana Yüklenici Asıl İşveren midir?

Hayır.

Uygulamadaki en önemli ayrımlardan biri budur.

Bir işin tamamı bağımsız başka bir şirkete anahtar teslim verilmiş olabilir.

İşi veren şirketin ilgili işyerinde kendi çalışanı bulunmuyor olabilir.

Verilen iş, işi veren şirketin yürüttüğü mal veya hizmet üretiminin bir parçası değil, ayrı ve bağımsız bir iş olabilir.

Bu ihtimallerde hukuken asıl işveren–alt işveren ilişkisi bulunmadığı sonucuna ulaşılabilir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin E.2025/13907, K.2026/4369 sayılı kararında da işin bütününün başka bir işverene bırakıldığı veya bağımsız ve anahtar teslim bir iş bulunduğu hâllerde iş sahibinin otomatik olarak asıl işveren kabul edilemeyeceği belirtilmiştir. Daire, somut olayda şirketler arasındaki ilişkinin yeterince araştırılmaması nedeniyle kararı bozmuştur.

Dolayısıyla bir iş kazası dosyasında yalnız:

“Bu firma ana yükleniciydi.”

demek yeterli değildir.

Şirketler arasındaki hukuki ve fiilî ilişkinin ortaya çıkarılması gerekir.

Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisi Nasıl Tespit Edilir?

Bu inceleme yalnız ticaret sicilindeki şirket isimlerine bakılarak yapılamaz.

Şirketler arasındaki sözleşmeler, işin hangi kısmının devredildiği, asıl işverenin aynı işyerinde çalışanlarının bulunup bulunmadığı, tarafların faaliyet konuları, SGK işyeri kayıtları, çalışanların fiilî talimat ilişkisi ve kazanın meydana geldiği işin üretim organizasyonu içerisindeki yeri birlikte değerlendirilmelidir.

Yargıtayın 2026/4369 sayılı kararında da sözleşmelerin getirtilmesi, şirketlerin ticaret sicili ve faaliyet alanlarının incelenmesi, sigortalılık bildirimlerinin değerlendirilmesi ve kazanın tam olarak hangi iş kapsamında meydana geldiğinin belirlenmesi gerektiği açıkça ifade edilmiştir.

Bu nedenle çok şirketli iş kazalarında dosyanın yalnız işçi ile bordrodaki işveren arasındaki ilişki üzerinden hazırlanması eksik kalabilir.

İnşaat İş Kazalarında Bu Ayrım Neden Daha Önemlidir?

İnşaat sektöründe bir proje çok sayıda farklı şirket tarafından yürütülebilir.

Ana yüklenici; elektrik, mekanik, cephe, kalıp, beton, iskele, asansör, hafriyat veya tesisat işlerini farklı şirketlere verebilir.

Bu şirketlerin bazıları kendi işlerinin belirli bölümlerini tekrar başka şirketlere devredebilir.

Sonuç olarak kazaya uğrayan işçinin üzerinde birkaç kademeli bir sözleşme zinciri bulunabilir.

Örneğin cephe işçisi gerçekte dördüncü şirketin bordrosunda olmasına rağmen bütün çalışmasını büyük bir ana yüklenicinin şantiyesinde yapıyor olabilir.

Bu durumda hangi şirketlerin asıl veya alt işveren niteliği taşıdığı, hangilerinin yalnız bağımsız yüklenici olduğu ve kazanın hangi şirketin organizasyonundaki eksiklikten kaynaklandığı ayrıntılı biçimde araştırılmalıdır.

Yargıtayın yakın tarihli bir kararında da hareketli cephe platformunun kurulumu sırasında meydana gelen ölümcül iş kazasında birden fazla şirket arasındaki sözleşme zinciri değerlendirilmiş; şirketlerin kendi aralarındaki sorumluluk sınırlamalarının zarar gören işçiye veya yakınlarına karşı ileri sürülemeyeceği kabul edilmiştir.

Şirketler Arasında “Kazalardan Taşeron Sorumludur” Yazıyorsa Ne Olur?

Bu tür hükümler büyük projelerde oldukça yaygındır.

Ana yüklenici ile taşeron arasındaki sözleşmede:

“İş kazalarından doğacak bütün hukuki ve cezai sorumluluk alt yükleniciye aittir.”

şeklinde hükümler bulunabilir.

Ancak böyle bir sözleşme, işçinin kanundan doğan haklarını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Yargıtay uygulamasında asıl ve alt işveren arasındaki iç ilişki ile işçiye karşı dış ilişki birbirinden ayrılmaktadır.

Şirketlerin kendi aralarında sorumluluğu nasıl paylaşacaklarını düzenleyen hükümler, daha sonra şirketler arasındaki rücu ilişkisinde önem taşıyabilir; fakat zarar gören işçinin kanundan kaynaklanan taleplerini tek başına bertaraf etmez.

Bu nedenle iş kazası dosyasında yalnız şirketler arasındaki “sorumsuzluk” maddesine bakılarak davalı belirlenmemelidir.

İş Güvenliği Uzmanı Bulundurmak İşverenin Sorumluluğunu Ortadan Kaldırır mı?

Hayır.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverene çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlama konusunda geniş yükümlülükler getirmektedir.

İşveren mesleki riskleri önlemek, gerekli organizasyonu kurmak, araç ve gereçleri sağlamak, risk değerlendirmesi yapmak, iş güvenliği tedbirlerinin uygulanıp uygulanmadığını izlemek ve uygunsuzlukları gidermekle yükümlüdür.

Kanun ayrıca işyeri dışındaki uzman kişi veya kuruluşlardan hizmet alınmasının işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını açıkça düzenlemektedir.

Dolayısıyla:

“İş güvenliği hizmetini dışarıdan aldık.”

veya

“İş güvenliği uzmanımız vardı.”

savunması tek başına yeterli değildir.

Önemli olan tedbirlerin kâğıt üzerinde bulunması değil, işyerinde gerçekten uygulanmış ve denetlenmiş olmasıdır.

İşverenin Sorumluluğu İçin Hangi İş Güvenliği İhlalleri Önemli Olabilir?

Her kaza kendi koşullarına göre değerlendirilir.

Ancak ağır iş kazalarında özellikle risk değerlendirmesinin bulunup bulunmadığı, çalışana uygun eğitim verilip verilmediği, kişisel koruyucu donanımların yalnız teslim edilip edilmediği değil kullanılmasının denetlenip denetlenmediği, makine ve ekipmanların güvenli olup olmadığı, yüksekte çalışma tedbirleri, iskele ve platform güvenliği, çalışma alanlarının ayrılması ve tehlikeli bölgelere yetkisiz girişin engellenmesi önem kazanabilir.

Nitekim Yargıtayın yakın tarihli bir inşaat iş kazası kararında; güvenlik ağı bulunmaması, kişisel koruyucu donanım kullanımının sağlanmaması, risk değerlendirmesinin yapılmaması, mesleki eğitimi bulunmayan işçi çalıştırılması ve tehlikeli çalışma alanlarının ayrılmaması gibi unsurlar kusur değerlendirmesinde ele alınmıştır.

Dolayısıyla kusur raporunun yalnız:

“İşveren yüzde 80, işçi yüzde 20 kusurludur.”

şeklindeki sonuç kısmına bakılması yeterli değildir.

Hangi yükümlülüğün kim tarafından ihlal edildiğinin teknik olarak açıklanması gerekir.

İşçinin Kendi Kusuru Varsa Tazminat Hakkı Tamamen Kaybolur mu?

Her zaman değil.

İş kazasında işçinin de kazanın meydana gelmesinde kusurlu olması mümkündür.

Örneğin verilen eğitime ve açık güvenlik talimatlarına rağmen tehlikeli bir davranışta bulunmuş olabilir.

Bu durumda işçinin müterafik kusuru tazminat hesabını etkileyebilir.

Türk Borçlar Kanunu m.52, zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olması hâlinde tazminatta indirim yapılabilmesine imkân tanımaktadır.

2026 tarihli bir Yargıtay iş kazası dosyasında da işverenin yüzde 70, işçinin yüzde 30 kusurlu olduğu kabulü üzerinden tazminat hesabı yapılmıştır.

Ancak:

“İşçi de dikkat etseydi kaza olmazdı.”

şeklindeki soyut bir savunma kusur tespiti için yeterli değildir.

İşverenin önleme ve denetim yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir.

İşveren İşçiye Koruyucu Ekipman Verdiğini Söylüyorsa Sorumluluktan Kurtulur mu?

Koruyucu ekipmanın verilmesi önemli olmakla birlikte tek başına her durumda yeterli değildir.

6331 sayılı Kanun işverene yalnız araç ve ekipman sağlama değil, alınan tedbirlerin uygulanıp uygulanmadığını izleme ve denetleme yükümlülüğü de yüklemektedir.

Örneğin işçiye emniyet kemeri verilmiş ancak yüksekten çalışma sırasında ankraj sistemi kurulmamışsa veya kemerin kullanılması fiilen denetlenmiyorsa işverenin yükümlülüğünün tamamen yerine getirildiği söylenemeyebilir.

Aynı şekilde baret teslim tutanağı bulunması, çalışma alanında yukarıdan malzeme düşmesini önleyecek kolektif koruma tedbirlerinin alınmamasını her durumda telafi etmez.

İş kazası incelemesinde öncelik yalnız kişisel koruyucu donanıma değil, riskin kaynağında ortadan kaldırılıp kaldırılmadığına verilmelidir.

Ağır İş Kazalarında Tazminat Neden Çok Yüksek Olabilir?

İş kazası tazminatı yalnız hastane faturasından ibaret değildir.

Özellikle genç yaşta meydana gelen yüksek oranlı sürekli iş gücü kaybında, kazanın ekonomik etkisi kişinin çalışma yaşamının kalan kısmına yayılabilir.

Türk Borçlar Kanunu m.54 bedensel zararlar kapsamında tedavi giderlerini, kazanç kaybını, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıpları ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararları açıkça düzenlemektedir.

Buna uygun olarak ağır iş kazalarında dosyada geçici iş göremezlik, sürekli çalışma gücü kaybı, bakıcı ihtiyacı, gelecekteki ekonomik kayıp ve manevi tazminat gibi farklı kalemler gündeme gelebilir.

Bu nedenle özellikle organ kaybı, omurilik yaralanması, ağır ortopedik hasar veya kalıcı nörolojik sekeller bulunan dosyalarda uyuşmazlık değeri sıradan bir işçilik alacağı davasından çok daha yüksek seviyelere ulaşabilir.

Sürekli İş Göremezlik Oranı Tazminatı Nasıl Etkiler?

Sürekli iş göremezlik veya çalışma gücü kaybı oranı maddi tazminat hesabının en önemli parametrelerinden biridir.

Ancak yalnız oran değil, kaza ile bu kayıp arasındaki illiyet bağının da kurulması gerekir.

Yargıtay güncel uygulamasında gerçek zararın belirlenmesinde kişinin gelirinin, kalan yaşam süresinin, maluliyet oranının ve kusur durumunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Uygun sağlık kurullarından mevzuata uygun rapor alınması önem taşır.

Örneğin yüzde 10 sürekli iş gücü kaybı bulunan bir dosya ile yüzde 50 oranında kayıp bulunan dosyanın ekonomik sonucu doğal olarak aynı değildir.

Ancak oran tek başına tazminat rakamını vermez.

İşçinin gerçek kazancı ve yaşı da doğrudan sonucu etkiler.

İşçinin Gerçek Ücreti Neden Kritik Öneme Sahiptir?

Ağır iş kazalarında en önemli uyuşmazlıklardan biri gerçek ücretin belirlenmesidir.

Örneğin kalifiye bir usta, formen veya iş makinesi operatörü fiilen yüksek ücret almasına rağmen SGK kayıtlarında daha düşük ücretle bildirilmiş olabilir.

Tazminat hesabının yalnız bordrodaki düşük tutar üzerinden yapılması, özellikle genç ve ağır maluliyet yaşayan bir işçide toplam zararı ciddi biçimde düşürebilir.

Yargıtay, iş kazası sonucu maddi zarar hesabında gerçek ücretin belirlenmesi gerektiğini; bu ücretin SGK'ya bildirilen prime esas kazançtan farklı olabileceğini kabul etmektedir.

Gerçek ücret mevcut kayıtlardan belirlenemiyorsa işçinin kıdemi, mesleği, yaptığı iş, emsal çalışanların ücretleri ve gerektiğinde meslek kuruluşlarından alınacak bilgiler birlikte değerlendirilebilir.

Bu nedenle yüksek bedelli iş kazası dosyasında ücret araştırması yalnız bordroyla sınırlandırılmamalıdır.

SGK'nın Ödeme Yapması İşverenin Tazminat Sorumluluğunu Sona Erdirir mi?

Hayır.

SGK'nın geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri bağlaması, işçinin bütün zararlarının karşılandığı anlamına gelmez.

Ancak sosyal güvenlik ödemelerinin tazminat hesabına etkisi teknik bir konudur.

Türk Borçlar Kanunu m.55, kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin bedensel zarar hesabından indirilemeyeceğini düzenlemektedir. Dolayısıyla “SGK'nın yaptığı her ödeme tazminattan düşülür” şeklinde genel bir formül doğru değildir.

Yargıtay da ilgili dosyalarda SGK tarafından bağlanan gelirin niteliğinin ve rücuya tabi kısmının tespit edilerek hesaplamaya doğru biçimde yansıtılmasını istemektedir.

Bu nedenle SGK dosyasının tazminat davasından bağımsız görülmemesi gerekir.

2026'da Tazminat Hesabına İlişkin Önemli Bir Değişiklik Yapıldı

16 Temmuz 2026 tarihinde Türk Borçlar Kanunu m.55'e çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarının hesaplanmasına ilişkin yeni hükümler eklendi.

Yeni düzenleme, kazancın bilindiği ve bilinmediği dönemler bakımından faiz başlangıcını farklılaştırmakta ve tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödemelerin mahsup yöntemini ayrıca düzenlemektedir.

Bu nedenle 2026 sonrası ağır bedensel zarar dosyalarında geçmiş yıllardaki örnek hesapların doğrudan kullanılması doğru olmayabilir.

Tazminat hesabı, dava tarihindeki güncel mevzuat ve içtihat doğrultusunda yapılmalıdır.

İş Kazasında Manevi Tazminat da İstenebilir mi?

Evet.

Türk Borçlar Kanunu m.56 uyarınca kişinin bedensel bütünlüğünün zarar görmesi hâlinde hâkim, olayın özelliklerine göre zarar görene uygun bir manevi tazminata hükmedebilir.

Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin veya ölen kişinin yakınlarının da şartları varsa manevi tazminat talep etmesi mümkündür.

Manevi tazminat, maddi zarar hesabından farklıdır.

Kişinin yaşı, yaralanmanın ağırlığı, kalıcı etkileri, kusur oranları ve olayın somut özellikleri değerlendirilir.

Özellikle kalıcı sakatlık, organ kaybı veya ölümle sonuçlanan iş kazalarında manevi tazminat talepleri dosyanın önemli bölümünü oluşturabilir.

Ölümle Sonuçlanan Taşeron İş Kazasında Kimler Talepte Bulunabilir?

Ölüm hâlinde tazminat yalnız miras payına ilişkin bir mesele değildir.

Türk Borçlar Kanunu m.53 uyarınca cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi ve çalışma gücü kayıpları ile ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin uğradıkları zararlar talep konusu olabilir.

Dolayısıyla eş ve çocuklar başta olmak üzere, şartları gerçekleşen diğer destek gören kişiler açısından da destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelebilir.

Ağır ölüm dosyalarında desteğin gerçek geliri ve aileye sağladığı ekonomik katkının doğru belirlenmesi, toplam tazminat bakımından kritik önemdedir.

Asıl İşverenin Kusuru Olmasa Bile Sorumluluk Tartışılabilir mi?

Bu soruda iki farklı kavram birbirinden ayrılmalıdır.

Bir tarafta kazanın meydana gelmesindeki teknik kusur vardır.

Diğer tarafta kanundan doğan asıl işveren–alt işveren sorumluluğu bulunur.

Geçerli bir asıl işveren–alt işveren ilişkisi varsa Yargıtay uygulaması, asıl işverenin işçiye karşı kanundan kaynaklanan birlikte sorumluluğunu kabul etmektedir. Şirketlerin kendi iç ilişkilerindeki kusur paylaşımı ve rücu hakları ise ayrı bir mesele olabilir.

Bu nedenle:

“Kazanın teknik kusuru tamamen taşerondaydı.”

savunması ile:

“Biz asıl işveren olmadığımız için sorumlu değiliz.”

savunması birbirinden farklı değerlendirilmelidir.

Birden Fazla Taşeron Varsa Kimin Kusuru Araştırılır?

Büyük iş kazalarının önemli bölümünde kazaya tek bir ihlal neden olmaz.

Örneğin platformu başka şirket kurmuş, elektriği başka şirket çekmiş, işçiyi başka şirket çalıştırmış ve şantiye koordinasyonu ana yüklenici tarafından yürütülmüş olabilir.

Bu durumda her şirketin kazayla bağlantılı görev ve yükümlülüğü ayrı ayrı araştırılmalıdır.

Kusur raporu hazırlanırken kazanın meydana geldiği iş kolunda uzman kişilerden oluşan bilirkişi heyetinin somut ihlalleri belirlemesi önemlidir.

Yargıtay 2026/4369 sayılı kararında da asıl-alt işveren ilişkisi belirlendikten sonra işçi sağlığı ve iş güvenliği ile kazanın meydana geldiği iş kolunda uzman bilirkişilerden oluşan heyet aracılığıyla kusur oran ve aidiyetinin tereddütsüz biçimde belirlenmesini istemiştir.

İş Kazası Dosyasında Ceza Soruşturması Önemli midir?

Ölüm veya yaralanmayla sonuçlanan ağır iş kazaları aynı zamanda ceza soruşturmasına konu olabilir.

Savcılık dosyasındaki olay yeri incelemesi, bilirkişi raporları, iş güvenliği belgeleri, tanık ifadeleri ve teknik tespitler hukuk davası bakımından önemli deliller oluşturabilir.

Ancak ceza davasındaki kusur değerlendirmesi ile tazminat davasındaki hukuki sorumluluk her zaman birebir aynı değildir.

Özellikle asıl işveren–alt işveren sorumluluğu gibi konular, ceza sorumluluğundan bağımsız hukuki değerlendirme gerektirebilir.

Bu nedenle yalnız ceza dosyasındaki bilirkişi raporuna dayanılarak tazminat dosyasının tamamının çözüldüğü düşünülmemelidir.

İş Kazasından Sonra Hangi Deliller Korunmalıdır?

Ağır bir iş kazasında deliller çok hızlı değişebilir.

İskele sökülebilir, makine tamir edilebilir, çalışma alanı yeniden düzenlenebilir veya kamera görüntüleri silinebilir.

Bu nedenle olay yeri fotoğrafları, kamera kayıtları, vardiya çizelgeleri, risk değerlendirmeleri, iş güvenliği eğitim belgeleri, kişisel koruyucu donanım teslim kayıtları, bakım ve kontrol kayıtları, alt işveren sözleşmeleri, SGK kayıtları ve tanık bilgileri kritik önemdedir.

Özellikle çok şirketli şantiyelerde kazanın hangi şirketin faaliyet alanında gerçekleştiğini gösteren sözleşmeler ve saha kayıtları, sorumluluk zincirinin kurulmasında doğrudan belirleyici olabilir.

İş Kazası Tazminat Davasından Önce Arabuluculuk Zorunlu mudur?

Hayır.

İş hukukundaki ücret, kıdem veya fazla çalışma davalarından farklı olarak iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zorunlu arabuluculuk dava şartı değildir.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 bu uyuşmazlıkları dava şartı arabuluculuk kapsamı dışında bırakmıştır. Yargıtay uygulaması da aynı yöndedir.

Bu ayrım önemlidir.

Çünkü iş kazası tazminatı ile aynı işçiye ait kıdem, ücret veya fazla çalışma alacaklarının usul rejimi birbirinden farklı olabilir.

İş Kazası Tazminatında Zamanaşımı Kaç Yıldır?

Yargıtayın yerleşik uygulamasında iş kazasından kaynaklanan işveren sorumluluğu, hizmet sözleşmesinden doğan işçiyi gözetme borcuna aykırılık temelinde değerlendirilmekte ve TBK m.146'daki on yıllık genel zamanaşımı süresi uygulanmaktadır.

Ancak sürenin hangi tarihten başlayacağı her olayda yalnız kaza tarihi üzerinden mekanik biçimde belirlenmeyebilir.

Özellikle bedensel zararın zaman içerisinde geliştiği durumlarda zararın kapsamının ne zaman öğrenildiği önem kazanabilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, zarar görenin zararının mahiyetini ve temel unsurlarını dava açmaya elverişli biçimde öğrenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Bu nedenle eski tarihli ağır iş kazalarında zamanaşımı hesabı dosyaya özgü yapılmalıdır.

Taşeron İş Kazası Dosyasında En Kritik Belgeler Nelerdir?

Bu tür bir dosyada yalnız hastane raporuna veya SGK kayıtlarına bakmak yeterli değildir.

İşin hangi şirket tarafından alındığını gösteren ana sözleşme ve alt yüklenici sözleşmeleri; SGK işyeri sicil kayıtları; şirketlerin faaliyet konuları; risk değerlendirmeleri; iş güvenliği eğitimleri; ekipman kontrol kayıtları; olay yeri fotoğraf ve videoları; kamera kayıtları; tutanaklar; ücret bordroları ve banka kayıtları; maluliyet belgeleri; savcılık ve ceza dosyası; SGK iş kazası incelemesi birlikte değerlendirilmelidir.

Çok şirketli projelerde ayrıca her şirketin kazanın gerçekleştiği faaliyet üzerindeki fiilî yönetim ve denetim yetkisinin belirlenmesi gerekir.

Çünkü hukuki sorumluluk zinciri çoğu zaman bu belgeler ortaya çıkarıldığında anlaşılır.

İş Kazası Tazminat Davasında En Sık Yapılan Hata Nedir?

En önemli hatalardan biri, yalnız işçinin SGK'da kayıtlı olduğu şirkete odaklanmaktır.

Örneğin işçinin bordrosunda bulunan taşeron şirket sermaye ve malvarlığı bakımından oldukça küçük olabilir.

Oysa dosya incelendiğinde gerçek bir asıl işveren–alt işveren ilişkisi bulunduğu ve daha büyük bir şirketin de kanunen sorumlu olduğu ortaya çıkabilir.

Bunun tersi hata da mümkündür.

Proje sahibi veya ana yüklenici olduğu düşünülen şirket, hukuken asıl işveren olmayabilir ve bağımsız anahtar teslim iş ilişkisi bulunabilir.

Yargıtayın 2026/4369 sayılı kararı tam olarak bu nedenle önemlidir:

Şirketlerin unvanlarına değil, işin gerçek organizasyonuna bakılması gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Taşeron işçisi iş kazası geçirirse ana firma sorumlu olur mu?

Gerçek bir asıl işveren–alt işveren ilişkisi varsa asıl işveren, taşeron işçisinin iş kazasından doğan zararlarından alt işverenle birlikte sorumlu tutulabilir. Ancak her hizmet veya müteahhitlik sözleşmesi otomatik olarak bu ilişkiyi oluşturmaz.

İşçinin SGK'sı taşerondaysa asıl işverene dava açılabilir mi?

Şartları varsa evet. Doğrudan iş sözleşmesi bulunmaması tek başına asıl işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Anahtar teslim işlerde ana firma her zaman sorumlu mudur?

Hayır. İşin tamamının bağımsız biçimde başka şirkete verilmesi durumunda asıl işveren–alt işveren ilişkisi oluşmayabilir. Somut ilişkinin niteliğinin araştırılması gerekir.

Sözleşmede bütün kazalardan taşeronun sorumlu olduğu yazıyorsa işçi asıl işverenden tazminat isteyemez mi?

Bu tür iç sözleşme hükümleri, kanundan doğan hakları bulunan işçiye karşı her durumda ileri sürülemez. Taraflar arasındaki sorumluluk paylaşımı daha sonra rücu ilişkisinde ayrıca değerlendirilebilir.

İş güvenliği uzmanı varsa işveren sorumluluktan kurtulur mu?

Hayır. 6331 sayılı Kanun, dışarıdan iş sağlığı ve güvenliği hizmeti alınmasının işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını açıkça düzenlemektedir.

İşçinin kusuru varsa tazminat alamaz mı?

İşçinin kusuru tazminat miktarını etkileyebilir; ancak işçinin belirli oranda kusurlu olması her durumda tazminat hakkını tamamen ortadan kaldırmaz. TBK m.52 kapsamında kusurun etkisi somut olayda değerlendirilir.

İş kazasında gerçek maaş mı bordrodaki maaş mı esas alınır?

Tazminat hesabında gerçek kazancın belirlenmesi gerekir. Bordro gerçeği yansıtmıyorsa işçinin mesleği, kıdemi, emsal ücretleri ve diğer deliller üzerinden gerçek ücret araştırılabilir.

SGK'nın bağladığı gelir tazminattan tamamen düşülür mü?

Her SGK ödemesinin doğrudan ve tamamen indirilmesi doğru değildir. TBK m.55 ve Yargıtay uygulaması uyarınca ödemenin niteliği ve rücuya tabi kısmı ayrıca değerlendirilir.

İş kazası davasında arabuluculuk zorunlu mu?

İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında dava şartı arabuluculuk uygulanmaz.

İş kazası tazminatında zamanaşımı kaç yıldır?

Yargıtay uygulamasında işverenin sözleşmeye dayalı sorumluluğu bakımından on yıllık genel zamanaşımı uygulanmaktadır. Ancak bedensel zararın ne zaman öğrenildiği ve gelişen zarar bulunup bulunmadığı somut dosyada ayrıca incelenmelidir.

Sonuç

Taşeron işçisinin geçirdiği ağır bir iş kazasında hukuki inceleme yalnızca işçinin bordrosunda yazılı şirketle sınırlandırılmamalıdır.

Özellikle büyük inşaat, fabrika, sanayi tesisi, enerji projesi ve benzeri organizasyonlarda aynı iş alanında birden fazla şirket faaliyet gösterebilir.

Bu nedenle öncelikle şirketler arasındaki hukuki ilişkinin kurulması gerekir.

Gerçek bir asıl işveren–alt işveren ilişkisi mevcutsa asıl işveren, işçinin doğrudan bordrosunda bulunmasa bile iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi zararlar bakımından sorumlulukla karşılaşabilir. Buna karşılık işin bağımsız veya tamamen anahtar teslim verilmiş olması hâlinde farklı bir sonuca ulaşılabilir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2026 tarihli yaklaşımı da bu ayrımın dosya özelinde ayrıntılı şekilde araştırılmasını istemektedir.

Ağır iş kazalarında doğru davalıların belirlenmesinin ardından kusur oranı, sürekli iş göremezlik düzeyi, gerçek ücret, SGK ödemeleri ve gelecekteki ekonomik kayıp birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle genç yaşta meydana gelen yüksek maluliyet, organ kaybı veya ölüm hâllerinde uyuşmazlığın ekonomik değeri çok yüksek seviyelere ulaşabilir.

Bu nedenle bu dosyalarda esas mesele yalnız:

“İş kazası oldu mu?”

sorusu değildir.

Asıl mesele;

kazanın hangi iş organizasyonu içerisinde gerçekleştiği, hangi şirketlerin hukuken sorumlu olduğu ve zararın gerçek ekonomik büyüklüğünün ne olduğunun doğru belirlenmesidir.

Bir taşeronun bordrosunda görünmek, işçinin kanunen sorumlu olabilecek diğer şirketlere karşı haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Aynı şekilde yalnız “ana yüklenici” veya “proje sahibi” sıfatının bulunması da tek başına sorumluluk yaratmaz.

Yüksek bedelli iş kazası dosyalarında sağlıklı sonuç, şirketler arasındaki sözleşme zinciri, fiilî iş organizasyonu, iş güvenliği tedbirleri, teknik kusur, sağlık raporları ve ekonomik zarar hesabının aynı dosya içerisinde sistematik biçimde analiz edilmesiyle mümkündür.

Hukuki Dayanaklar

4857 sayılı İş Kanunu m.2.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.12, m.13, m.16 ve m.21.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4, m.5, m.10 ve ilgili hükümler.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.52, m.53, m.54, m.55, m.56, m.146 ve m.417.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2025/13907, K.2026/4369.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2025/20476, K.2026/5115.

Yargıtayın asıl işveren–alt işveren ilişkisi ve iş kazası sorumluluğuna ilişkin yerleşik kararları.

İlgili Yazılar

İş Hukuku Rehberi

İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır? İşverenin ve İşçinin Yükümlülükleri

Bedensel Zararlarda Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İş Kazasında Kusur Raporuna Nasıl İtiraz Edilir?

Maddi ve Manevi Tazminat Arasındaki Fark Nedir?

Yazar: Av. Süleyman Kesici

Yayın tarihi: 3 Kasım 2026

Son hukuki kontrol: 3 Kasım 2026

Bilgilendirme Notu: Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İş kazalarında asıl işveren–alt işveren ilişkisi, kusur, maluliyet, gerçek ücret, SGK ödemeleri ve tazminat sorumluluğu her olayın sözleşme ve delil yapısına göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Kesici Hukuk

BİZE ULAŞIN

Şafak Mahallesi 75. Yıl Caddesi No: 119 K:2 D:1 Kepez/ANTALYA

✉️ av.suleymankesici@gmail.com

☎ +90 546 866 01 02

© 2026 Kesici Hukuk, Avukat Süleyman Kesici Hukuk Bürosu. Tüm hakkı saklıdır.

Faaliyet Alanları

https://kesici.av.tr web sitesinde yer alan bilgiler, Türkiye Barolar Birliği’nin Meslek Kuralları ve ilgili mevzuatına bağlı kalınarak ve ilgili mevzuatla reklam yasağına ilişkin düzenlemelere uygun olarak hazırlanmıştır. Bu site, iş veya buna benzer başka bir kazanım talep etmek ve/veya reklam amaçlı olarak kullanılamaz.Yer alan bilgiler, haberler ve etkinliklerle bültenlerimiz yalnızca bilgi verme amaçlı olarak hazırlanmış olup, ticari amaç içermemektedir. Herhangi bir şekilde hukuki görüş veya dayanak olarak kullanılmamalıdır. Şöyle ki içerikler güncelliğini yitirebilir ve yürürlükte olan mevzuat veya hukuki uygulamaların son halini yansıtmayabilir. Bu nedenle AVUKAT SÜLEYMAN KESİCİ HUKUK BÜROSU ve/veya Avukat Süleyman KESİCİ bu sitede yer alan bilgilerdeki herhangi bir yanlışlık veya eksiklikten veya bu bilgilerin kullanımından doğan sonuçlardan sorumlu tutulamaz, ziyaretçiler sunulan içeriklerin doğru olmadığını veya bu içerikler nedeniyle zarar gördüklerini iddia edemezler.
Bu sitedeki tüm bilgi ve dosyaların mülkiyeti AVUKAT SÜLEYMAN KESİCİ HUKUK BÜROSU ve Avukat Süleyman KESİCİ’ye ait olup, yazılı iznimiz olmadan kopyalanamaz, çoğaltılamaz ve kullanılmaz.
AVUKAT SÜLEYMAN KESİCİ HUKUK BÜROSU ve/veya Avukat Süleyman KESİCİ tarafından açıkça yazılı şekilde izin verilmediği sürece, bu sitede yeni linkler açılması ve/veya bu siteye link yaratılması kesinlikle yasaktır. Faks ve/veya e-mail ve/veya iletişim formu ile AVUKAT SÜLEYMAN KESİCİ HUKUK BÜROSU ve/veya Avukat Süleyman KESİCİ'ye ileteceğiniz herhangi bir bilgi veya bu sitenin veya içerdiği bilgilerin herhangi başka bir şekilde kullanımı, hiçbir şekilde avukat – müvekkil ilişkisi oluşturmayacağı gibi büromuzun var olan müvekkilleri ile de kısmi avukat – müvekkil ilişkisi oluşturmaz.